سر سخن

یکی از عوامل تمایز بخش انسان از حیوانات دانایی است. منظور از دانایی در اینجا علمی است که از راه تعقل ویا اکتساب وتجربه به دست  می آید. این دانایی است که انسان ها را گردهم می آورد وزمینه را برای زندگی جمعی فراهم می کند، و انسان ها از روی دانایی به دلیل نیاز به بقا و رفع احتیاجات خود، قرارداد می بندند وحکومت تشکیل می دهند ودرنهایت منطق جمعی شکل می گیرد. شکل گیری منطق جمعی، همگرایی را در آدمی به وجود می آورد. نتیجه‏ی این همگرایی این می شود که محرک دیگری در درون انسان شروع به فعالیت نماید. غرایض نهادی به صورت خود کار انسان را به فعالیت هایی چون کشف مجهولات  وارایه خدمات وادار کند. همین دو انگیزه یعنی کشف مجهولات و ارایه خدمات، باعث به وجود آمدن تمدن های گسترده و توسعه ی فرهنگ وتکنولوژی می گردد. بدین صورت، انسان به شکل ناخود آگاه به مسوولیت خود عمل می کند؛ یعنی از یک سو به غرایض خود که غالباً درمحور نفس فرد می چرخند جواب می گوید و از جانب دیگر رسالت جمعی خود را به عنوان انسان مدنی پاسخ می دهد. تمام فعالیت هایی را که انسان انجام می دهد از این دو امر خارج نیست وتمام فعل وانفعالات آدمی نیز بر اساس همین دو الگوی "خود" و"غیر" انتظام می یابند. زندگی جمعی که امروزه تنها الگوی حیات محسوب می گردد، فقط در قالب فعالیت های مدنی وگروهی امکان پذیر می باشد. این فعالیت ها صورت های مختلفی دارند که "معرفت" و"دانایی" مهم ترین آنها به شمار می رود.

 "معرفت" اگرچند بنیاد نهادی وفطری دارد ولی زمانی امکان رشد و نمود عینی پیدا می کند که در معرض داد وستد گروهی قرار گیرد؛ زیرا مبنای زندگی اجتماعی را تعاملات آدمی تشکیل می دهد وبرایند این تعاملات خرد ودانایی است. نتیجه این که معرفت، هم اساس جامعه تلقی می گردد وهم می تواند مایه ی حیات وبقای آن جامعه به حساب آید. پس به این طریق گفته می توانیم که دانایی منبع مهم زندگی ویکی از نیاز های اولیه ی انسان می باشد. کارکرد این مهم در جوامع توسعه نیافته یا عقب مانده مانند افغانستان بیشتر می باشد چه اینکه کشور های توسعه یافته بسیاری از مراحل رشد خود را پیموده به جایگاه بلند تری ایستاده اند ولی کشورهایی چون افغانستان هنوز در دایره ی تنگ سنت می چرخند. بنابراین برای بیرون رفت از این مرحله نیاز به تکامل علمی ورشد معرفتی دارد. این نیازمندی  از دو جهت دارای اهمیت می باشد؛ یکی از آن رو که فرایند "توسعه" و"گذار" را میسر می سازد ودیگر از جهت اینکه بستر همزیستی وهویت واحد فرهنگی را در جامعه فراهم می آورد. به نظر می رسد مشکل جامعه ی ما بیشتر از راه یافتن آگاهی و رسیدن به معرفت حقیقی -که پشتوانۀ تساهل نظری وفکری است- قابل رفع می باشد.

 ما اگر بخواهیم برتمام موانع توسعه فایق آییم، باید دانایی را چراغ راه خودسازیم. شاید بپرسید چگونه می توانیم این چراغ دانایی را به دست آوریم؟ پاسخ تاجایی روشن است؛ راه های بسیاری را می توان سراغ گرفت که به انسان دانایی می بخشند. ازبدو تولد تا هنگام مرگ انسان در معرض دانایی قرار دارد. برخی از معارف را انسان به  شکل غیر خود خواسته به دست می آورد ولی برخی را باید از طریق اکتساب به دست آورد. تأسیس نهاد های معرفتی چون، مکتب، دانشگاه، آموزشگاه ها، ونیز رسانه ها،جراید، کتب و... راه هایی اند که انسان ها را کمک می کنند تا به آگاهی لازم برسند. در جهان کنونی جراید ونشریات یکی از منابع معتبر آگاهی بخشی است. شاید مهم ترین منابع نیز به حساب آید چه این که روابط حاکم بر جهان تنها ازطریق تکنولوژی ارتباطی قابل تعریف است. امروزه تکنولوژی ارتباطی بر بسیاری از عرصه هایی چون اقتصاد، سیاست، فرهنگ وامنیت حکومت می کند و کنترل تمام ابزار های اقتدار گرایانه را در اختیار دارد. اضافه بر آن حکومت واحد جهانی و الگوی حاکم برفرهنگ جهانی از این طریق میسور گردیده است. بنابراین ابزار های  ارتباطی –که حامل دانایی اند- نقش مؤثری در فرایند توسعه وجهانی شدن دارد. "آینه‏ی‏ی معرفت"به همین دلایل پا به عرصه ی وجود نهاد تا باشد که گامی در جهت رونق دانایی به حساب آید. "آینه‏ی‏ی معرفت" با توجه به وضعیت جامعه ی ما می خواهد دانایی را به عنوان یک نیاز، سرفصل کتاب خود قراردهد. در پرتوآن می کوشد در عرصه های مختلفی چون فرهنگ، هنر، ادب، سیاست، اقتصاد، اجتماع، و...  شمعی را برافروزد. هدف عمده ی "آینه‏ی‏ی معرفت" ایجاد تغییر است. می خواهد رابطه ی فعلی را دگرگون کند، رابطه ی جدید ایجاد نماید. مناسبات کهن را – که براساس الگوی متضاد فرهنگی وخشونت شکل گرفته است- تغییر دهد. زمینه ر ا برای همزیستی عقاید گوناگون فراهم نماید. مشارکت، همگرایی  وتساهل را به مثابه ی ارزش های اقتدار گرا، درسطح جامعه بسط دهد. هوشیاری جمعی را الگوی منافع ملی شناسایی نموده مردم را به باز سازی و نوسازی رهنمون گرداند. از همه مهم تر  می خواهد به امنیت روانی وفرهنگی جامعه تأکید ورزیده تلاش کند تا مسیر ترقی و پیشرفت را بازنمود سازد. برای رسیدن به این اهداف، آموزش و آگاهی را سرگام سخن خود می سازد. تا باشد که با رشد وشکوفایی استعداد های جوان، به این مقاصد والا نایل آید.

(آینه‏ی معرفت)